Gdy jedzenie szkodzi

Gdy jedzenie szkodzi

Niestety nie ma skutecznych metod profilaktycznych na alergie i nie można tej chorobie zapobiec. Najczęściej zalecaną metodą leczniczą jest unikanie kontaktu z alergenem, a rola lekarza i dietetyka w przypadku alergii pokarmowej jest nie do przecenienia.

mgr. inż. żywienia człowieka Nina  Jakubik

Choroby alergiczne stanowią coraz większy problem w skali światowej i według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia będą obok otyłości i chorób wirusowych najczęstszą przyczyną problemów zdrowotnych na świecie w XXI w.

Przyczyny rozwoju chorób alergicznych nie są do końca poznane, ale udowodniony naukowo został wpływ uwarunkowań genetycznych i środowiskowych na ich powstawanie. Jedynym zaleceniem, które może mieć wpływ na zmniejszenie ryzyka zachorowania na alergię pokarmową, jest maksymalne opóźnienie kontaktu dziecka z alergenem.

Alergia pokarmowa, czy nietolerancja?

Najczęściej występującym objawem alergii pokarmowej jest wysypka, jednak nie każdy wyprysk czy pokrzywka świadczą o tym, ze dziecko może cierpieć na alergię pokarmową. Być może jego organizm po prostu nie toleruje pewnych produktów żywnościowych. Poza alergiami pokarmowymi wyróżniamy całą serię tzw. nietolerancji pokarmowych, których przebieg różni się brakiem reakcji immunologicznej. Objawy nietolerancji mogą być różne. Mogą wystąpić zmiany skórne, ale także wzdęcia, bóle brzucha czy wymioty. Nietolerancja nie przechodzi też w inne postacie choroby, charakterystyczne dla alergii (nieżyt nosa, kaszel, astma). O alergii pokarmowej mówimy wtedy, gdy na skutek kontaktu z alergenem uruchomione są procesy odpornościowe (immunologiczne). Prawidłowa diagnoza alergii pokarmowej jest zadaniem lekarza alergologa.

Z deszczu pod rynnę ?

Alergolodzy opisując zjawisko alergii często używają pojęcia ?marszu alergicznego". Pojęcie to jest używane w celu opisania kolejnych etapów przebiegu choroby u dziecka. I tak - zwykle pierwszym pojawiającym się uczuleniem u maluchów jest alergia pokarmowa ( najczęściej na białka mleka krowiego i gluten), która następnie często (choć nie zawsze) ustępuje miejsca alergii wziewnej, mogącej się manifestować alergicznym nieżytem nosa oraz astmą oskrzelową. Dlatego też objawów alergii nie wolno bagatelizować i zawsze należy zasięgnąć porady specjalisty.

Najczęściej występującą chorobą towarzyszącą alergii pokarmowej u dzieci jest atopowe zapalenie skóry, a także inne objawy w postaci wysypek i pokrzywek. Najczęściej umiejscowione są ona na zgięciach łokciowych oraz kolanowych, wyprostnych odcinkach kończyn oraz twarzy dziecka. Wysypka może też pojawiać się również w innych regionach ciała.

U dzieci starszych, uczulonych na pyłki roślin, może dojść do rozwoju tzw. syndromu alergii ustnej (oral allergy syndrom). Objawem jest sucha i łuszcząca się skóra, zaczerwienienie, bolące rany pojawiające się wokół ust. Tego typu objawy są spowodowane spożyciem pokarmów wywołujących reakcję krzyżową z pyłkami, na które uczulone jest dziecko (np. jabłka czy brzoskwinie) sposobem na poradzenie sobie z tego typu objawami jest unikanie produktów wywołujących reakcję skórną lub poddanie ich obróbce termicznej (w wysokiej temperaturze, np. w trakcie gotowania, alergeny zostaną inaktywowane).

Co najczęściej uczula?

  • białka mleka krowiego,
  • białka jaja,
  • gluten (zbiorcza nazwa białek występujących w życie, pszenicy, owsie i jęczmieniu, a więc w 4 podstawowych zbożach),
  • ryby,
  • orzechy,
  • cytrusy

Dietetyk potrzebny od zaraz

W przypadku wystąpienia alergii pokarmowej konieczna jest dwutorowa terapia. Po pierwsze, niezbędne jest ustalenie leczenia farmakologicznego (pod okiem lekarza specjalisty);

po drugie, ustalenie leczenia dietetycznego (pod okiem dietetyka). Leczenie dietetyczne alergii pokarmowej polega na eliminacji z diety uczulających produktów i zastąpienie ich innymi - równorzędnymi pod względem wartości odżywczej. Niewłaściwie prowadzona dieta eliminacyjna może doprowadzić do niedoborów żywieniowych oraz do niedożywienia dziecka.

Największy problem stanowią alergie wieloważne, takie, w których reakcja odpornościowa pojawia się przy kontakcie z więcej niż jednym alergenem (np. po mleku, jajach, rybach i cytrusach). W takiej sytuacji ułożenie diety eliminacyjnej pełnowartościowej pod względem wartości odżywczych może być trudne. Dlatego zdarza się, że dietetyk w porozumieniu z lekarzem zaleca suplementację wybranych składników odżywczych, witamin, czy minerałów.

Alergia jest chorobą, która u każdego przebiega inaczej, dlatego też nie ma jednego sprawdzonego sposobu na dietę. W praktyce niejednokrotnie ułożenie odpowiedniej diety oparte jest na metodzie prób i błędów. Często zdarza się na przykład, że u dzieci uczulonych na białka mleka krowiego reakcja nie pojawia się po spożyciu fermentowanych produktów mlecznych, jak jogurty, czy kefiry. Nie jest to jednak regułą, dlatego w układaniu jadłospisu dla dziecka z alergią pokarmową zawsze powinien uczestniczyć specjalista.

Jak przygotować się do wizyty u dietetyka?

Jeśli u dziecka występują objawy alergii lub nietolerancji pokarmowej oraz jeśli alergia pokarmowa została potwierdzona przez lekarza:

1. poproś o kontakt do dietetyka, który ma doświadczenie w układaniu diet eliminacyjnych, pomoże on zapobiec niedożywieniu dziecka.

2. Załóż "dzienniczek dietetyczny" - zwykły zeszyt, w którym trzeba będzie notować wszystkie produkty spożywane przez dziecko. Notatki muszą być jak najbardziej dokładne. Na przykład, jeśli dziecko spożywa kanapkę z szynką, należy napisać jaki rodzaj chleba został użyty do jej przygotowania, podać nazwę handlową masła i samej wędliny, a także jak najdokładniej określić ilość spożytego pokarmu. Dodatkowo należy obserwować dziecko i spisywać w dzienniczku wszystkie objawy, jakie wystąpiły po posiłku oraz ogólne samopoczucie dziecka (jeśli było ospałe, apatyczne, należy podać taką informację).

Dzienniczek dietetyczny ułatwi dietetykowi ocenę jadłospisu dziecka, pozwoli określić które z pokarmów wywołują objawy i pomoże w ułożeniu odpowiedniego leczenia.

3. Na wizytę u dietetyka przynieś także wyniki testów skórnych od lekarza, jeśli zostały zrobione.

4. Zalecenia żywieniowe od dietetyka koniecznie przekaż prowadzącemu dziecko lekarzowi specjaliście.

Foto: Dreamstime.com