Zbyt często ponoszeni własnymi ambicjami, tak planujemy rozkład dnia dziecka, że nie pozostaje w nim czasu na zabawę, bez której trudno sobie wyobrazić dzieciństwo.
Rodzicom często się wydaje, że dzieci narzekają na nudę wówczas, gdy nie mają wystarczająco dużo zorganizowanych zajęć. I nic bardziej błędnego! Dzieciom należy zapewnić czas, który spędzą tylko we własnym towarzystwie, na zabawie, bowiem właśnie w takich momentach najlepiej rozwija się ich kreatywność i wyobraźnia. Zabawa jest spontaniczna wówczas, gdy dziecko biega z rówieśnikami po podwórku bawiąc się w piłkę nożną, w chowanego, w sklep, słowem, gdy maluch sam sobie dobiera towarzyszy zabaw, wymyśla własną zabawę i ustala jej przebieg i reguły. I najlepszym rozwiązaniem dla dziecka jest zachowanie właściwych proporcji pomiędzy zorganizowanymi zajęciami, a zabawą.
W tym wieku dzieci bawiąc się, powtarzają czynności dorosłych - karmią lalkę (patyczkiem znalezionym podczas spaceru), rozkładając przed nią zabawkowe plastikowe jedzenie (z łatwością zastępują je znalezionymi kamykami, guzikami, kapslami), kładą lalkę spać do pudełka - łóżka. Pomysł na zabawę powstaje wówczas, gdy jakikolwiek przedmiot trafi maluszkowi do ręki. Gdy po chwili ten przedmiot zostaje zastąpiony innym - tok zabawy się zmienia
Bawią się świadomie odtwarzając stosunki międzyludzkie, zaczynają zauwa- żać, że lekarz nie tylko daje zastrzyk choremu, ale również prowadzi z nim rozmowę, że kierowca autobusu nie tylko obraca kierownicą, ale również informuje pasażerów o następnej stacji.
"Pobawisz się ze mną?" - maluch błagalnie patrzy na rodzica i z zapartym tchem oczekuje na odpowiedź. Jak ogromna jest jego radość, gdy usłyszy odpowiedź pozytywną, szybciutko i z niesamowitym zapałem zaczyna wymyślać rodzaj zabawy, podział ról i obowiązków. A my, dorośli, jeśli już wyraziliśmy chęć wspólnej zabawy, nie możemy ingerować w ten proces, tylko posłusznie spełniać wymagania małego reżysera. Bacznie obserwując bawiące się dziecko my, rodzice, możemy wiele się dowiedzieć na temat naszej pociechy, zredukować jej lęki, obawy, skorygować mylne wyobrażenia na różne tematy. Zabawa dla dziecka to nie tylko radość i najprostszy sposób na nudę, jest ona jednocześnie ciężką pracą, tym, czym dla dorosłych jest praca zawodowa. Bowiem podczas zabawy maluszek ćwiczy niedawno opanowane umiejętności, rozwija swoją psychikę i charakter, kształtuje samodzielność, pogłębia wiedzę na interesujące go tematy, poznaje i opanowuje otaczający go świat.
Zabawę trzeba przede wszystkim wymyślić, dokładnie zaplanować, kto będzie jaką postacią, przyporządkować cechy charakterystyczne dla danej postaci, wymyślić dialogi, urządzić całą scenerię zabawy, słowem, trzeba być reżyserem, aktorem i scenarzystą w jednej osobie.
Dziecko, które bawi się z innymi, musi dopasowywać swoje oczekiwania i zachowanie do innych uczestników zabawy, stosować się do określonych zasad (szczególnie to dotyczy gier zespołowych). Malec może marudzić i awanturować się w towarzystwie rodziców, wychowawczyni w przedszkolu, ale nie w obecności towarzyszy zabaw, bowiem bardzo szybko zostanie wykluczony z gry.
Podczas gier i zabaw dzieci pogłębiają swoje zdolności językowe, każda gra bowiem, kieruje się własnymi zasadami, które najpierw należy ustalić wspólnie z innymi dziećmi. Podczas zabawy dzieci nieustannie mówią, śpiewają piosenki, powtarzają słowa wierszyków, rymowanek i wyliczanek, co znacznie poszerza zakres stosowanego na co dzień słownictwa.
Budowanie konstrukcji z klocków, dopasowywanie do siebie elementów układanki, poznawanie zasad określonej gry - tych czynności nie można wykonywać nie kierując się logicznym myśleniem.
Zabawa jest niezastąpionym narzędziem ułatwiającym dziecku panowanie nad własnym ciałem. Nawlekanie koralików na żyłkę, lepienie z gliny (plasteliny), rysowanie (kolorowanie), wycinanie - te czynności rozwijają mniejsze mięśnie ręki, które mają ogromne znaczenie przy nauce pisania. Gra w piłkę, jazda na rowerze, bieganie z rówieśnikami po podwórku - rozwija większe mięśnie, zaś ćwiczenia na placu zabaw mają dobroczynny wpływ na współpracę zmysłów, która jest nieodzowna w przedszkolnej (jak i szkolnej) edukacji.
Tatiana Ziemkowska
